حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2274

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

يكديگر ، مقام خود را محكم كرد . در اين وقت هنوز روابطى بين دولت روم با دولت پارت نبود ، زيرا بين اين دو دولت مستملكات سوريّه سلوكى و نيز كاپادوكيّه و ارمنستان واقع شده بودند ، ولى بسط دولت روم از جانب مغرب و توسعه دولت پارت از طرف مشرق هر دو را به يكديگر نزديكتر ميكرد و از اين نزديكى در بادى امر اشتراك منافع حاصل ميشد ، زيرا دولت پنت نيرومند ميگشت و ممالكى را بمستملكات خود ميافزود . از جمله ، چنان كه بالاتر در باب دولت پنت ذكر شد ، اين دولت نفوذ و استيلاى خود را در ارمنستان كوچك برقرار كرد ، كلخيد و سواحل شرقى درياى سياه و خرسونس توريد ( يا دولت بوسفور ) و صفحات شمالى را تا رود دنيستر بتصرّف خود درآورد ( ژوستن ، كتاب 37 ، بند 3 - سترابون ، كتاب 7 ، فصل 4 ، بند 3 ) . بعد دولت پنت به اين توسعه زياد اكتفاء نكرده نصف پافلاگونيّه را از نيكومد پادشاه بىتىنيّه گرفته ، گالاثيّه را نيز تصرّف كرد و خواست كاپادوكيّه را هم در تحت نفوذ درآرد . در اقدام اخير ، تيگران پادشاه ارمنستان به او كمك ميكرد ، زيرا مهرداد ششم پنت كلئوپاتر دختر خود را به او داده بود ( آپ‌پيان ، مهرداد ، صفحه 180 - پلوتارك لوكولّوس ، بند 4 - ژوستن ، 38 ، بند 3 ) . اگرچه دولت روم در اين زمان هنوز مصمّم نگشته بود ، با دولت پنت بجنگد ، باوجود اين ميخواست كارهاى مهرداد ششم پنت را در كاپادوكيّه عقيم گذارد ، يعنى طورى كند ، كه آرىبرزن پادشاه سابق كاپادوكيّه بتخت برگردد و گرديوس را ، كه مهرداد ششم و تيگران بر تخت كاپادوكيّه نشانده بودند ، از تخت محروم گرداند . در اين احوال دولتين پارت و روم منافع مشترك داشتند ، زيرا هر دو از اقدامات تيگران پادشاه ارمنستان و همراهى او با دولت پنت نگران بودند و مهرداد بزرگ شاه پارت مخصوصا از تيگران سخت مكدّر شده بود ، چه او ، چنان كه بالاتر گذشت ، سابقا گروكان ارامنه در نزد او بود و بحمايت مهرداد اشكانى بجاى پدر بتخت ارمنستان نشسته بود ، ولى پس از اينكه خود را بر تخت پدر ديد ، ولاياتى را ، كه برحسب معاهده به مهرداد داده بود ، پس ، گرفت و صفحاتى